त्यानंतर वेगवान हालचाली करत विविध यंत्रणाशी संर्पक करत प्रवाशांना दिलासा देत त्यांना मुंबईला परतण्यासाठी तांत्रिक अडचणी दूर करून विमान उपलब्ध झाल्याने प्रवाशांना तातडीने मायदेशी येण्यासाठी दिलासा मिळाला आहे.

नागरी विमान वाहतूक राज्यमंत्री मुरलीधर माेहाेळ यांनी दियाबाकीर विमानतळावर अडकलेले प्रवासी, व्हर्जिन अटलांटिक एअरलाइन्स आणि नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयातील अधिकारी यांच्याशी समन्वय साधण्यासाठी हवाई मंत्रालय मधील एक विशेष पथक नियुक्त केले. तसेच चांगल्या समन्वयासाठी परराष्ट्र मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांची तसेच तुर्की मधील भारतीय राजदूताची देखील मदत घेतली. त्यामुळे एकत्रित प्रयत्नातून अडकलेल्या प्रवाशांना बाहेर काढण्यासाठी महारष्ट्र मुख्यमंत्री कार्यालय यांनी देखील माेहाेळ यांच्याशी चर्चा केली.

नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाच्या विनंतीनुसार, प्रवाशांना सँडविच, फळे व अल्पाेपहार देण्यात आले, र्गभवती महिलांची विशेष काळजी घेतली, लहान मुलांना आवश्यक साधने उपल्बध केली, वैद्यकीय सेवा उपलब्ध केली. व्हर्जिन अटलांटिकने लँडिग गियरची समस्या साेडविण्याचा प्रयत्न केला परंतु साेडवण्यात अपयश आले. कारण, संबंधित एअरलाइन्सने लंडनहून तुर्कीच्या दिशेने नवीन प्रवासी वाहतूक विमान पाठवले परंतु तुर्की सरकार व लष्कराने सदर विमानास लॅँडिग परवानगी नाकारली. त्यामुळे सदर विमानाला पुन्हा मार्गस्थ व्हावे लागले. सध्या र्व्हिजन अटलांटिक संबंधित विमानातील लँडिंग गियरची समस्या साेडविण्याचा प्रयत्न करत आहे. भारतीय हवाई खात्याचे पाठपुराव्याने तुर्की सरकारच्या नियमांनुसार प्रवाशांना हाॅटेल मध्ये रहाण्याची साेय व नियमित प्रक्रियेसाठी तीन दिवसांचा ट्रान्झिट व्हिसा देण्यात आला. तसेच प्रवाशांना दुसऱ्या विमानतळावर नेऊन पर्यायी विमानाने घेऊन जाण्याकरिता प्रयत्न करण्याचा मार्ग देखील सूचित करण्यात आला. दरम्यान, माेहाेळ यांनी परिस्थितीवर देखरेख ठेवत अधिकारी व एअरलाइन्स यांच्या संर्पकात राहून नियमित घडामोडींची माहिती घेत राहिले आणि तांत्रिक मंजुरी मिळविण्यासाठी प्रयत्नशील राहिले. सदर प्रवाशांचे तुर्कीवरुन मुंबईच्या दिशेने व्हर्जिन अटलांटिकच्या विशेष विमानाने उड्डाण झाले असून शुक्रवारी रात्री साडेआठ वाजता ते मुंबई विमानतळावर सुखरुप उतरणार आहे.

मुरलीधर मोहोळ यांची कार्यतत्परता

याबाबत मुंबईतील उच्च न्यायालयात कामकाज करणारे ॲड .सत्यम सुराणा यांनी सांगितले की, लंडनवरून मुंबईला येणाऱ्या संबंधित विमानात माझा एक मित्र प्रवास करत होता. त्यांनी अचानक तुर्कीत अडकून पडल्याची  मला माहिती दिल्यानंतर मी राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ, भाजप नेते विनोद तावडे यांच्याशी संपर्क साधत त्यांना माहिती दिली. मुरलीधर मोहोळ यांच्याकडून मला तात्काळ निरोप आला, त्यांनी संपर्क साधत सविस्तर घटना जाणून घेतली .हवाई मंत्रालयातील दोन अधिकारी सातत्याने वेगवेगळे यंत्रणांशी संपर्क करण्यासाठी नेमण्यात आले. वेगवान हालचाली केल्यामुळे प्रवाशांना दिलासा मिळू शकला आहे. या माध्यमातून केंद्रीय नागरी हवाई राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ यांची कार्यतत्परता दिसून आली आहे.

परंतु परदेशात जिथे हिंदू सण साजरे करायला अनेक राजकीय, सामाजिक बंधने असतात तिथं कसे सण साजरे होत असतील याचे कायम कुतूहल वाटत होते. आखाती देशात गणपती बसवणे हे एक मोठे आव्हान असते, ना मिरवणूक, ना ढोल ताशा, ना लोकांची सार्वजनिक ठिकाणी होणारी रेलचेल अशा परिस्थितीत त्या विघ्नहर्त्याला एका छोट्याश्या सभागृहात दीड दिवसाकरिता विराजमान व्हावे लागते हे मी प्रत्यक्षात अनुभवले असल्यामुळे सिंगापूर मध्ये गणेशोत्सव कसा साजरा होत असावा याची उत्सुकता वाढली होती.

योगायोगाने महाराष्ट्र मंडळ सिंगापूर चे आमंत्रण मिळाले, गणेशाची प्राणप्रतिष्ठा दिवस असल्याने माझ्या जागेपासून सुमारे तासाभराच्या अंतरावरील कार्यक्रमास्थळी मी व माझा मित्र पंकज पोहचलो. सभागृहाच्या बाहेर ओळीत मांडलेल्या त्या चपला, बूट एखाद्या तिसरीच्या वर्गाच्या शिस्तबद्ध रांगेत उभ्या राहिलेल्या विद्यार्थ्यांसारख्या दिसत होत्या. आतील वातावरण खूप धार्मिक व प्रसन्न वाटले, पारंपरिक वेशभूषा परिधान करुन अनेक अनिवासीय भारतीय कुटुंबे आरतीची वाट बघत होते. एका बाजूला तेथील पारंपरिक वेशातील स्थानिक मंडळींचे ढोल पथक उपस्थितांचे लक्ष वेधून घेत होते.

अध्यक्षांनी माईक हातात घेत, आलेल्या पाहुण्यांचे स्वागत केले व आजच्या आरतीचे प्रमुख पाहुणे म्हणुन आलेल्या भारताचे सिंगापूर मधील उच्चायुक्त (HIGH COMMISSIONAR) डॉ. शिल्पक अंबुले यांची ओळख करुन दिली व त्यांच्या हस्ते गणपतीची, शंकराची, पांडुरंगाची तसेच ज्ञानराजाची आरती धार्मिक वातावरण, ढोल ताशांच्या गजरात झाली. या प्रसंगी मोठ्या प्रमाणावर अनिवासीय भारतीय उपस्थित होते. सर्वात उल्लेखनीय बाब म्हणजे अनेक कुटुंबे आपल्या मुलांना घेऊन आली होती व आपल्या पाल्यांना गणेशोत्सवाचे महत्व सांगताना दिसली. आपले सण, परंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहचवणे खूप आवश्यक आहे, जे प्रत्येकाने करणे गरजेचे आहे तरच आपला हिंदू धर्म टिकेल.

सिंगापूर मधील भारतीय उच्चायुक्तांशी , येथील अनिवासीय भारतीयांनी जपलेली हिंदू संस्कृती याबद्दल चर्चा झाली. सिंगापूर येथील महाराष्ट्र मंडळात सुमारे 1200 पेक्षा जास्त सभासद आहेत, जे दर महिन्याला आपले पारंपरिक हिंदू सण जसे की होळी, गुढी पाडवा, गणपती, नवरात्र, दसरा, दिवाळी सण एकत्रपणे उत्साहाने साजरे करतात. गणेशोत्सवाच्या दहा दिवसात 5000 पेक्षा जास्त भारतीय दर्शनाला येतात. अथर्वशीर्ष पठण, सांस्कृतिक कार्यक्रम, प्रबोधनपर उपक्रम असा भरगच्च कार्यक्रम असतो, ढोल ताशाचा गजर आपले पाय आपसूक थिरकायला लावतो.

दगडूशेठ गणपतीची असलेल्या मूर्तिचे विसर्जन वाजत गाजत त्या भागातील पाण्याच्या मोठ्या हौदासारख्या टाकीत केले जाते. खास पुण्यावरून कार्यक्रमाला आल्यामुळे आमचे या निमित्ताने विशेष कौतुक झाले व योग्य सन्मान झाला.परदेशात आपला गणेशोत्सव साजरा करताना मन मात्र पुण्याच्या मानाच्या गणपतीतच अडकले होते. आजच्या या पवित्र दिनी एक वेगळा अनुभव म्हणता येईल, अनेक ओळखी झाल्या ज्या भविष्यात सामाजिक दृष्ट्या उपयोगी पडतील..

परदेशात आपला गणेशोत्सव साजरा करताना मन मात्र पुण्याच्या मानाच्या गणपतीतच अडकले होते. आजच्या या पवित्र दिनी एक वेगळा अनुभव म्हणता येईल, अनेक ओळखी झाल्या ज्या भविष्यात सामाजिक दृष्ट्या उपयोगी पडतील..

मंदार रेडे,पुणे
(सध्या सिंगापूर येथे वास्तव्य)

ज्या स्थानावर चंद्रयान -3 चे मून लँडर उतरले आहे. त्या पॉईंटला शिवशक्ती या नावाने ओळखलं जाणार आहे, अशी घोषणा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केली आहे. तसेच चांद्रयान-2 ने चंद्राच्या ज्या पॉइंटवर गेलं होतं. त्या पॉइंटला तिरंगा हे नाव दिलं जाणार आहे, अशी घोषणा मोदी यांनी केली. तसेच, ‘हा तिरंगा बिंदू भारताच्या प्रत्येक प्रयत्नाची प्रेरणा ठरणार आहे, हा तिरंगा बिंदू आपल्याला शिकवेल की कोणतेही अपयश अंतिम नसते.’ असेही पंतप्रधान यावेळी म्हणाले.

पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “जिथे कोणी पोहोचले नव्हते.तिथे आपण पोहोचलो. आपण ते केले जे यापूर्वी कोणी केले नाही. 23 ऑगस्टचा तो दिवस माझ्या डोळ्यांसमोर प्रत्येक सेकंदाला पुन्हा पुन्हा फिरतोय. टच डाउनची खात्री झाल्यावर इस्त्रो केंद्रात आणि देशभरात लोकांनी ज्या प्रकारे आनंद साजरा केला, ते दृश्य कोणीच विसरू शकणार नाही. काही आठवणी अजरामर होतात. तो क्षण अजरामर झाला.”

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना संबोधित करताना म्हणाले, तुम्ही नवीन पिढीचे रोल मॉडेल आहात. तुमचे संशोधन आणि अनेक वर्षांच्या मेहनतीने हे सिद्ध झाले आहे की तुम्ही जे ठरवता ते तुम्ही करून दाखवता. देशातील जनतेचा तुमच्यावर विश्वास आहे आणि तो विश्वास संपादन करणे ही छोटी गोष्ट नाही. देशातील जनतेचे आशीर्वाद तुमच्याबरोबर आहेत.

हा त्यांच्या कार्याचा जागतिक सन्मान असून तमाम सावित्रीच्या लेकी आणि लेकरांना याचा अभिमान वाटत असल्याचे प्रा. हरी नरके यांनी म्हटले आहे.

कार्यक्रमाला प्रमुख पाहुणे म्हणून ज्योती सावंत, सद्गुरू फाऊंडेशनचे महेश कुमठेकर, सुशांत चिल्लाळ आणि माधुरी बोंद्रे – रहाळकर यांनी हजेरी लावली त्यांच्या हस्ते दिपप्रज्वलन करण्यात आले.  मंडळ २०२१ ला चालु झाल्यापासून आत्तापर्यंत केलेल्या कार्यक्रमांचे मान्यवरांच्या हस्ते प्रकाशन करण्यात आले.

सांस्कृतिक कार्यक्रम करताना मंडळातील अनु कच्छाव, ईला, विकास, स्नेहल जाधव आणि सहकारी आणि दुबईमधील महिलांचे साई लेझिम पथक यांनी आपापली कला सादर केली.
सुशांत चिल्लाळ यांनी सर्वांना महाराष्ट्रावर आधारित प्रश्नमंजुषा केली आणि ज्याचे उत्तर बरोबर असेल त्यांना बक्षिस वितरण करण्यात आले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन अर्चना यादव, मनोज बागल,मंदार कुलकर्णी यांनी केले तसेच आभारप्रदर्शन रेखा सूर्यवंशी यांनी केले.कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी किशोर मुंढे आणि मंडळातील सर्व सभासदांचा खुप मोठा हातभार लागला.

त्यांची मुलगी नताशाने ट्विट केले की, ‘पंजाबचा सिंह, भारताचा मुलगा, कॅनडाचा प्रेमी, सत्य सांगणारा, न्यायासाठी लढणारा, दलितांचा आवाज आणि अत्याचारित तारिक फतेह आता आमच्यात नाहीत. त्याचे कार्य आणि त्याची क्रांती त्याला ओळखणाऱ्या आणि प्रेम करणाऱ्या सर्वांसोबत राहतील.

तारिक फतेहचे कुटुंब मुंबईचे रहिवासी होते. 1947 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानची फाळणी झाली तेव्हा त्यांचे कुटुंब पाकिस्तानातील कराची येथे स्थायिक झाले. तारिक फतेह यांचा जन्म 20 नोव्हेंबर 1949 रोजी कराचीमध्ये झाला होता. प्रसिद्ध लेखक तारिक फतेह यांनी कराची विद्यापीठातून बायोकेमिस्ट्रीचे शिक्षण घेतले, पण नंतर त्यांनी पत्रकारितेला प्राधान्य देत या क्षेत्रात प्रवेश केला.

एका पाकिस्तानी टीव्ही चॅनलमध्ये त्यांनी काम केले आहे. त्यांनी 1970 मध्ये कराची सन या वृत्तपत्रासाठी वार्तांकन केले आहे. शोध पत्रकारितेमुळे ते अनेकदा तुरुंगातही गेले. मात्र, तारिक नंतर पाकिस्तान सोडून सौदी अरेबियात गेले. तेथून ते 1987 मध्ये कॅनडामध्ये स्थायिक झाले.

तारिक फतेह हे पाकिस्तानी वंशाचे कॅनेडियन लेखक, प्रसारक आणि धर्मनिरपेक्ष उदारमतवादी कार्यकर्ते म्हणून ओळखले गेले. इस्लामी अतिरेकाविरुद्ध ते सतत बोलत राहिले आणि लिहीत राहिले. ते समलैंगिक व्यक्तींच्या समान हक्क आणि हितसंबंधांच्या बाजूनेही होते. यासोबतच त्यांनी बलुचिस्तानमधील मानवाधिकारांच्या उल्लंघनावरही बरेच लिखाण केले आणि बोलले. आझाद बलुचिस्तानचे समर्थक म्हणूनही त्यांची ओळख होती.

मागच्या वर्षी जूनमध्ये टोटल एनर्जीजने अदाणी समूहाबरोबर भागीदारी जाहीर केली होती. फ्रान्सीस समूहाचे मुख्य कार्यपालक पॅट्रिक पौयान यांनी सांगितले की, मागच्या वर्षी जून महिन्यात अदाणी समूहासोबत आम्ही भागीदारी जाहीर केली होती. मात्र आतापर्यंत करारावर स्वाक्षऱ्या झाल्या नव्हत्या. जून २०२२ रोजी झालेल्या घोषणेनुसार टोटल एनर्जीज ने अदाणी समूहाची कंपनी अदाणी न्यू इंडस्ट्रीज लिमिटेड (एएनआयएल) सोबत २५ टक्के भागिदारी घ्यायची होती. हरित हायड्रोजन प्रकल्पासाठी पुढील दहा वर्षांसाठी तब्बल ५० अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक होणार होती. २०३० च्या आधी एक अब्ज टन क्षमतेचे उत्पादन होईल, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता.

पॅट्रिक यांनी पुढे सांगितले की, जोपर्यंत परिस्थिती स्पष्ट होत नाही, तोपर्यंत हायड्रोजन प्रकल्पावर स्थगिती देण्यात आली आहे. अदाणी ग्रूपवर ३.१ अब्ज डॉलरची गुंतवणूक टोटल एनर्जीजने केली आहे. हिंडेनबर्गच्या आरोपानंतर अदाणी समूहाकडून येणाऱ्या ऑडिट अहवाल येण्याची वाट पाहण्याचे ठरविले आहे.

‘द हिंदू’नं दिलेल्या वृत्तानुसार, गेल्या आठवड्यात सीमाभागातील सुरक्षेच्या मुद्द्यांसंदर्भातील वार्षिक उच्चस्तरीय बैठक दिल्लीत पार पडली. या बैठकीला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह हेही उपस्थित होते. या बैठकीमध्ये देशातील सीमाभागातल्या सुरक्षेचा आढावा घेण्यात आला. यावेळी लडाखच्या सीमाभागातील परिस्थितीचा आढावा देणारा एक रीसर्च पेपर सादर करण्यात आला. पेपरमध्ये भारतानं ६५ पैकी २६ पेट्रोलिंग पॉइंट्सवरील ताबा गमावल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

या पेपरनुसार, लडाख आणि चीनच्या सीमेवर काराकोरम पास ते चुमुर भागामध्ये एकूण ६५ गस्ती बिंदू आहेत. सप्टेंबर २०२१ पर्यंत काराकोरम पासपर्यंत गस्तीसाठी जाता येणं स्थानिक प्रशासन आणि सुरक्षा दलासाठी शक्य होतं. मात्र, आता या भागात भारतीय लष्कराकडून चेकपोस्ट बसवण्यात आले आहेत. त्याच्यापुढे जाण्यास मज्जाव करण्यात आला आहे. त्यामुळे एका अर्थाने हे सर्व भाग भारतीय प्रशासन, नागरिक किंवा नियमित गस्त घालणाऱ्या सुरक्षा पथकांसाठी अघोषित बफर झोनच ठरले आहेत.

द हिंदूमध्ये छापून आलेल्या या वृत्तानुसार, भारतानं ताबा गमावलेल्या २६ गस्ती बिंदूंमध्ये पीपी क्रमांक ५ ते १७, २४ ते ३२, ३७, ५१, ५२ आणि ६२ या ठिकाणांचा समावेश आहे. चीननं आत्तापर्यंत काबीज केलेल्या भारतीय हद्दीतील भूभागाप्रमाणेच या गस्तीबिंदूंवरही चीन आपला ताबा मिळवेल, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे. काही काळानंतर चीन असा दावा करू शकतो की या भागांमध्ये भारतीय लष्कराचा किंवा सुरक्षा दलाचा वावर नाही, त्यामुळे हा भूभाग आमचा आहे, असंही म्हटलं जात आहे. हळूहळू थोडा-थोडा भूभाग अंकित करण्याच्या चीनच्या या धोरणालाच सालामी स्लायसिंग म्हटलं जातं.

या विमानात पाच भारतीय, चार रशियन, एक आयरलँड, कोरियाचे दोन, अर्जेंटिना आणि फ्रांसचा एक-एक नागरिक होता. नेपाळच्या विमानतळ प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार प्रवाशांमध्ये सहा लहान मुलांचाही समावेश आहे. येती एअरलाईन्स एअरक्राफ्टचे (Yeti airlines aircraft) प्रवक्ते सुदर्शन बार्तोला यांनी सांगितले की, या विमानत ६८ प्रवाशी आणि चार क्रू सदस्य होते. काठमांडू वरुन पोखरा येथे हे विमान आले होते. मात्र जुन्या विमातळावर दुर्दैवाने अपघात झाला. याठिकाणी बचावकार्य सुरु आहे.

एएनआयने दिलेल्या वृत्तानुसार, रशियाच्या दूतावासाला मॉस्कोहून गोव्याला येणाऱ्या विमानात बॉम्ब असल्याची धमकी मिळाली होती. त्यांनी लगेच याची माहिती गोवा एअर ट्राफीक कंट्रोलला दिली. त्यानंतर या विमानाचे जामनगरमधील इंडियन एअर फोर्स बेसवर इमर्जन्सी लँडिंग करण्यात आले. दरम्यान, या विमानात २३६ प्रवासी आणि आठ क्रू मेंबर्स असून सर्वांना सुरक्षितरित्या बाहेर काढण्यात आले आहे. तसेच घटनास्थळी गुजरात पोलीस, बॉम्ब शोधक पथक तसेच एनएसजी कमांडोही दाखल झाले असल्याची माहिती जामनगरचे जिल्हा दंडाधिकारी सौरभ पारघी यांनी दिली आहे.