शुक्रवार दि. 2  ऑक्टोबर ते  शुक्रवार दि 9 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत असणारा हा कीर्तन महोत्सव रोज सायंकाळी 6.30 ते 8.30 या वेळेत बावधन बुद्रुक येथील तलाठी ऑफिस समोरील मैदानावर आयोजित करण्यात आलेला आहे. वडिलांच्या स्मरणार्थ घेण्यात येत असलेल्या या कीर्तन सोहळ्याने महाराष्ट्रात एक वेगळे स्थान निर्माण केलेले आहे.

या अखंड हरिनाम सप्ताहात पहिल्या दिवशी  शुक्रवार 2 ऑक्टोबर भागवताचार्य ह.भ.प. सोपान महाराज सानप (हिंगोली) यांचे कीर्तन होणार आहे. शनिवार दिनांक 3 ऑक्टोंबर प्रबोधनकार ह.भ.प. निवृत्ती महाराज देशमुख (इंदुरीकर), रविवार दिनांक 4 ऑक्टोबर वारकरी भूषण ह.भ.प. उमेश महाराज दशरथे (देवाची आळंदी), सोमवार दिनांक 5 ऑक्टोबर युवक भूषण ह.भ.प. जगन्नाथ महाराज पाटील (मुंबई), मंगळवार दिनांक 6 ऑक्टोबर किर्तन केसरी ह.भ.प. अक्रूर महाराज साखरे (बीड), बुधवार 7 ऑक्टोबर भागवताचार्य ह.भ.प. विशाल महाराज खोले, गुरुवार दिनांक 8 ऑक्टोबर ह.भ.प. अनंत महाराज काळे संगमनेर (पुण्यस्मरण निमित्त) अशी किर्तन सेवा असणारा असून शुक्रवार दिनांक 9 ऑक्टोबर रोजी आवाजाचे जादूगार ह.भ.प. पुरुषोत्तम महाराज पाटील(बुलढाणा) यांचे काल्याचे किर्तन होणार आहे.

या कीर्तन महोत्सवाबरोबरच गुरुवार दिनांक 8 ऑक्टोबर रोजी सकाळी नऊ वाजता मुळशी, मावळ व हवेली तालुक्यातील भजनी मंडळासाठी घेण्यात आलेली भजन स्पर्धा पार पडणार आहे. या स्पर्धेबरोबर याच दिवशी रात्री 8.30 वाजता म्हणजे कीर्तन सेवा झाल्यानंतर भजन जुगलबंदीचे आयोजन करण्यात आलेले आहे या जुगलबंदी मध्येअभिनव गंधर्व पंडित रघुनाथजी खंडाळकर (गुरूजी), पंडित शंकरराव वैरागकर (सर),पंडित बाळासाहेब वाईकर (सर), संगीत अलंकार सौ. गायत्रीताई  गायकवाड-गुल्हाणे, पंडित केशवजी जगदाळे (गुरूजी), तबला अलंकार पांडुरंग पवार (गुरूजी) सहभाग घेणार आहेत.

महेश विद्यालय, सरस्वती शाळा, लोढा बालक मंदिर, छत्रपती संभाजी शाळा, मोरे विद्यालय यांसह विविध शाळांमध्येही या उपक्रमांतर्गत कार्यशाळा घेण्यात आल्या आहेत. हर्षदीप फाउंडेशनच्या संस्थापक-अध्यक्षा ज्योती बेंडाळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली लक्ष्मीनगर परिसरातील महिलांना टाकाऊ कपड्यांपासून नाविन्यपूर्ण वस्तू तयार करण्याचे प्रशिक्षण देण्यात आले. त्यामुळे महिलांना कौशल्य विकसित करण्याबरोबरच रोजगाराची संधी निर्माण होत आहे.

दसरा, दिवाळी यांसारख्या सणांच्या काळात घराची साफसफाई करताना नागरिकांकडून जुने कपडे, गोधड्या, चादरी, सतरंज्या, जीन्स, मुलांचे कपडे आदी वस्तू मोठ्या प्रमाणात कचऱ्यात टाकल्या जातात. या वस्तू नदी-नाले किंवा कचऱ्यात न जाता त्यांचे संकलन करून त्याचा पुनर्वापर करण्यासाठी विविध ठिकाणी संकलन केंद्रे उभारण्यात येतात. संकलित केलेले कपडे हर्षदीप फाउंडेशनकडे देण्यात येतात.

या टाकाऊ कापडापासून तोरण, फ्रेम, चौरंग, नैवेद्याच्या ताटांची झालर, पाकिटे, कापडी पिशव्या, उशीची कव्हरे, पायपुसणी, रोटी मॅट, श्रीगणेशाचे आसन, टिफिन पिशव्या, लटकण्या अशा विविध वस्तू तयार करण्यात येतात. तयार वस्तू अल्प दरात विक्रीसाठी उपलब्ध करून देण्यात येत असल्याने महिलांना उत्पन्नाचे साधनही मिळत आहे.

या उपक्रमातून केवळ कापडाचा पुनर्वापर होत नसून नागरिकांमध्ये कापड, प्लास्टिक, कागद, औषधांच्या बाटल्या, नारळाच्या करवंट्या आदी वस्तू कचऱ्यात न टाकता त्यांचा योग्य पद्धतीने पुनर्वापर किंवा विलगीकरण करावे, याबाबत जनजागृती केली जात आहे. परिणामी सुक्या कचऱ्यात जाणाऱ्या कापडाचे प्रमाण कमी करण्यास आणि घनकचरा व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करण्यास मदत होत आहे.

या उपक्रमासाठी घनकचरा व्यवस्थापन उपायुक्त संतोष वारुळे, परिमंडळ क्रमांक २ चे उपायुक्त अविनाश सकपाळ आणि महापालिका सहाय्यक आयुक्त सुहास जाधव यांच्या मार्गदर्शनाखाली वरिष्ठ आरोग्य निरीक्षक राम सोनवणे यांच्या नेतृत्वाखाली आरोग्य निरीक्षक करण कुंभार, किरण जाधव, गणेश साठे, गणेश चोंधे, राजेश आहेर, लक्ष्मीकांत कुलकर्णी, प्रमोद चव्हाण, निसार शेख, गणेश घोलप, दत्तात्रय दळवी, जया सांगडे तसेच मोकादम वैजीनाथ गायकवाड आणि आण्णा ढावरे यांनी परिश्रम घेतले.

हर्षदीप फाउंडेशनच्या मोहिनी कांबळे, दीप्ती ओक, सोनी चव्हाण, किरण बापट, सुप्रिया लोहकरी, बालिका हिंगे आणि योगिता देशपांडे या प्रशिक्षक महिलांनीही कार्यशाळांमध्ये सहभाग घेतला.

त्यानंतर या महिन्यात झालेल्या अमेनिटी स्पेस कमिटीच्या बैठकीत क्रीडा संकुलाच्या प्रस्तावाला मंजुरी देण्यात आली. प्रकल्पाच्या पुढील कामाला गती मिळावी यासाठी नगरसेवक किरण दगडे पाटील यांच्या ‘स’ यादीतील निधीतून मार्च महिन्यातच प्राथमिक स्वरूपात ३० लाख रुपयांची तरतूद करण्यात आली होती. पुढील काळात या प्रकल्पासाठी भरघोस निधी उपलब्ध केला जाणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

आता लवकरच प्रकल्पासाठी आर्किटेक्टची नियुक्ती करून क्रीडा संकुलाचा आराखडा तयार करण्यात येणार असून, त्यानंतर प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होणार आहे.

भुसारी कॉलनी परिसरात उभारण्यात येणारे हे क्रीडा संकुल परिसरातील युवा पिढीला खेळासाठी व्यासपीठ आणि क्रीडाप्रेमींना दर्जेदार सुविधा उपलब्ध करून देणारे ठरणार आहे. परिसरातील नागरिकांसाठी सुसज्ज क्रीडा सुविधा निर्माण करण्याच्या दिशेने हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

भुसारी कॉलनी मध्ये क्रीडा संकुल उभारले जाणार हे या भागातील क्रीडा प्रेमींसाठी आनंदाची बाब आहे. या संकुलामध्ये जलतरण तलाव बॅडमेंटन हॉल विचारधीन असून नागरिकांशी चर्चा करून यावर निर्णय घेतला जाईल असे किरण दगडे पाटील यांनी म्हंटले आहे.

संस्थापक अध्यक्षा पीयूषा किरण दगडे पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली मंडळाचा कारभार महिलांकडूनच चालविला जातो. डॉक्टर, वकील, इंजिनिअर, चार्टर्ड अकाउंटंट यांच्यासह विविध क्षेत्रांत कार्यरत असलेल्या महिला गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने एका व्यासपीठावर एकत्र येतात. उत्सवाच्या माध्यमातून महिलांमध्ये संवाद, नेटवर्किंग आणि परस्पर सहकार्याची नवी साखळी निर्माण करण्याचा प्रयत्न येथे केला जातो.

उत्सवातून ६०० हून अधिक उद्योजक महिलांना व्यवसायाचे व्यासपीठ

महिलांचे संघटन केवळ गणेशोत्सवापुरते मर्यादित न ठेवता त्याला उद्योजकतेची दिशा देण्यात आली आहे. मंडळाशी जोडलेल्या उद्योजक ग्रुपमध्ये सुमारे ६०० ते ७०० महिला सहभागी आहेत.
या माध्यमातून महिला उद्योजकांना आपल्या व्यवसायाची माहिती इतरांपर्यंत पोहोचविणे, ग्राहक व व्यावसायिक संपर्क वाढविणे आणि एकमेकींच्या व्यवसायाला प्रोत्साहन देणे शक्य होत आहे. त्यामुळे गणेशोत्सव हे महिलांसाठी व्यवसायवृद्धी आणि नेटवर्किंगचे प्रभावी व्यासपीठ ठरत आहे.

समाजोपयोगी उपक्रमांनाही प्राधान्य

गणेशोत्सवाच्या काळात मंडळाकडून केवळ धार्मिक कार्यक्रमांवर भर न देता समाजोपयोगी उपक्रमांनाही प्राधान्य दिले जाते. आरोग्य तपासणी शिबिरे, रक्तदान शिबिरे यांसारख्या उपक्रमांच्या माध्यमातून उत्सवाचा सामाजिक उपयोग वाढविण्याचा प्रयत्न केला जातो.

‘उत्सव आपला, पण त्याचा फायदा समाजालाही’ या विचारातून विविध उपक्रम राबविले जात असल्याने मंडळाच्या कामाला सामाजिक बांधिलकीची जोड मिळाली आहे.

डीजेला पर्याय; पारंपरिक वाद्यांच्या गजरात उत्सव

आजच्या काळातील ध्वनिप्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर मंडळाने डीजेला दूर ठेवत पारंपरिक वाद्यांना प्राधान्य दिले आहे. गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना करताना किंवा विसर्जनाच्या वेळी मोठ्या मिरवणुका न काढण्याची परंपराही मंडळाने जपली आहे. याशिवाय मूर्तीचे विसर्जन करण्याऐवजी गणेशमूर्ती दान करण्याचा पर्यावरणपूरक उपक्रम राबविला जातो. भक्ती, परंपरा आणि पर्यावरण संवर्धन यांचा समतोल साधण्याचा हा प्रयत्न लक्षवेधी ठरतो.

सलग तीन वर्षे ‘मोरया’ पुरस्काराचा सन्मान

सिद्धीच्या गणपती महिला मंडळाच्या या वेगळ्या वाटचालीची दखल पिंपरी-चिंचवड पोलीस आयुक्तालयाने घेतली आहे. मंडळाला सलग तीन वर्षे ‘मोरया’ पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे. महिला सहभाग, सामाजिक उपक्रम आणि पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून निर्माण झालेल्या वेगळ्या कार्यपद्धतीला मिळालेली ही महत्त्वाची पावती मानली जाते.

दरवर्षी विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांची मंडळाला भेट

मंडळाच्या उपक्रमांची दखल विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनीही घेतली आहे. अमृताताई फडणवीस, महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे, मंत्री चंद्रकांतदादा पाटील, विधान परिषद सभापती राम शिंदे, खासदार मेधाताई कुलकर्णी, माजी केंद्रीय मंत्री रावसाहेबदादा पाटील दानवे, लेफ्टनंट जनरल डॉ. माधुरी कानिटकर, सिंबायोसिसच्या कुलपती डॉ. स्वाती मुजुमदार, अभिनेते प्रवीण तरडे आणि स्नेहल तरडे, स्मिता ताई पाटील यांच्यासह विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनी मंडळाला भेट देऊन उपक्रमांची माहिती घेतली आहे.

‘महिलांचा गणपती’ ते सामाजिक परिवर्तनाचे व्यासपीठ

महिलांच्या नेतृत्वातून उभा राहिलेला उत्सव, शेकडो महिला उद्योजकांना मिळणारे व्यासपीठ, आरोग्य व रक्तदानासारखे सामाजिक उपक्रम, डीजेमुक्त पारंपरिक उत्सव आणि पर्यावरणपूरक मूर्तीदानाची भूमिका—या सर्वांचा एकत्रित परिणाम म्हणून ‘सिद्धीचा गणपती’ ही केवळ गणेशमूर्ती किंवा उत्सवाची ओळख राहिलेली नाही.

महिलांच्या सहभागातून भक्तीला सामाजिक जाणीवेची आणि उत्सवाला परिवर्तनाची दिशा देणारे एक वेगळे व्यासपीठ म्हणून बावधनच्या सिद्धीच्या गणपतीकडे पाहिले जात आहे.

संयुक्त भेलकेनगर मित्र मंडळाच्या देखाव्याचे उद्घाटन माजी नगरसेविका मोनिका मोहोळ यांच्या हस्ते करण्यात आले. यावेळी बांधकाम व्यावसायिक प्रवीण बढेकर, मंडळाचे उत्सवप्रमुख उमेश भेलके, अक्षदा भेलके, जेजुरी देवस्थान विश्वस्त पांडुरंग थोरवे, अध्यक्ष, धनेश हगवणे, संतोष भेलके, ऋषिकेश कुंबरे यांच्यासह मंडळाचे पदाधिकारी, कार्यकर्ते आणि गणेशभक्त मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

दरवर्षी पौराणिक विषयांवर प्रभावी देखावे सादर करण्यासाठी मंडळाची ओळख आहे. विशेषतः मागील वर्षी सादर करण्यात आलेल्या ‘शिव-पार्वती विवाह सोहळा’ या जिवंत देखाव्याला दहा दिवस विक्रमी प्रतिसाद मिळाला होता. या देखाव्यामुळे मोठ्या प्रमाणात गर्दी झाली होती. त्यामुळे यंदा संयुक्त भेलकेनगर मित्र मंडळ कोणता देखावा सादर करणार, याबाबत गणेशभक्तांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली होती.

अखेर देखाव्याचे उद्घाटन झाल्यानंतर या उत्सुकतेला पूर्णविराम मिळाला. ‘श्री खंडोबा महात्म्य’ या जिवंत देखाव्याच्या माध्यमातून भगवान खंडोबा यांच्या जीवनाशी संबंधित विविध प्रसंग प्रभावीपणे सादर करण्यात आले आहेत. घोड्यावर स्वार होऊन येणारे खंडोबा, तसेच खंडोबा, म्हाळसा आणि बाणू यांच्या जीवनावर प्रकाश टाकणारे प्रसंग देखाव्यात साकारण्यात आले आहेत.

देखाव्यादरम्यान होणारी भंडाऱ्याची उधळण, त्यासोबत नागरिकांमधून घुमणारा ‘यळकोट यळकोट जय मल्हार’ चा जयघोष आणि प्रत्यक्ष जिवंत प्रसंगांचे सादरीकरण यामुळे संपूर्ण परिसरात भक्तिमय वातावरण निर्माण होत आहे. प्रकाशयोजना, वेशभूषा, पात्रांचे सादरीकरण आणि प्रसंगांची मांडणी यामुळे देखावा अधिक उठावदार ठरत आहे.

उद्घाटनाच्या पहिल्याच दिवशी देखावा पाहण्यासाठी गणेशभक्तांनी गर्दी केली. त्यामुळे पुढील दिवसांत या देखाव्याला मोठी गर्दी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

“मागील वर्षी ‘शिव-पार्वती विवाह सोहळ्या’ला गणेशभक्तांनी भरभरून प्रतिसाद दिला. यंदाही ‘श्री खंडोबा महात्म्य’च्या माध्यमातून भक्तांना धार्मिक आणि सांस्कृतिक अनुभव देण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. पहिल्याच दिवशी मिळालेला प्रतिसाद उत्साह वाढवणारा असून, पुढील आठ दिवस बहुसंख्य पुणेकर हा देखावा पाहण्यासाठी येतील,” असा विश्वास मंडळाचे उत्सवप्रमुख उमेश भेलके यांनी व्यक्त केला आहे.

‘आठवड्यातून एक दिवस कोरडा दिवस’ आणि डास प्रतिबंधाचा संदेश

डेंग्यू, चिकनगुनिया, मलेरिया, हिवताप आदी आजारांचा प्रसार मुख्यतः डासांच्या उत्पत्तीस्थळांमुळे होतो. त्यामुळे नागरिकांनी घराच्या परिसरात तसेच टेरेसवर जुने टायर, डबे, रिकामी भांडी किंवा पाणी साचू शकणाऱ्या वस्तू ठेवू नयेत, साठलेल्या पाण्याचा योग्य निचरा करावा आणि पाण्याची भांडी झाकून ठेवावीत, असे आवाहन विद्यार्थ्यांनी केले.

तसेच आवश्यकतेनुसार डास प्रतिबंधक मलम, डास पळविणारे साधन व मच्छरदाणीचा वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले. हौद, विहिरी, तळघरे, पाण्याचे साठे व कमळकुंड आदी ठिकाणी योग्य पद्धतीने गप्पी मासे संवर्धन करण्याबाबतही जनजागृती करण्यात आली.

पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश

गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांनी नागरिकांना शाडूमातीच्या पर्यावरणपूरक गणेशमूर्तींचा वापर करण्याचे आणि प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्ती टाळण्याचे आवाहन केले.

गणेशमूर्तींचे विसर्जन नदी, नाला, विहीर किंवा ओढ्यामध्ये न करता पुणे महानगरपालिकेने उपलब्ध करून दिलेल्या अधिकृत विसर्जन हौद किंवा घाटाचा वापर करावा, तसेच इच्छुक नागरिकांनी मूर्ती विसर्जनाऐवजी त्या महानगरपालिकेकडे दान करण्याचा पर्याय स्वीकारावा, असा संदेश देण्यात आला.

यासोबतच निर्माल्य स्वतंत्रपणे संकलित करून त्याचे योग्य वर्गीकरण करावे आणि निर्माल्य नदी-नाले किंवा सार्वजनिक ठिकाणी टाकून जलप्रदूषण व अस्वच्छता निर्माण करू नये, असेही आवाहन करण्यात आले.

विद्यार्थ्यांच्या घोषणांनी परिसर दुमदुमला

‘डासांची उत्पत्ती रोखा, डेंग्यूला आळा घाला!’,
‘साचलेले पाणी हटवा, डेंग्यू-चिकनगुनिया टाळा!’,
‘शाडूमातीची मूर्ती वापरा, पर्यावरण वाचवा!’,
‘नदी-नाल्यात विसर्जन नको, पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव हवा!’

अशा प्रभावी घोषणांद्वारे विद्यार्थ्यांनी नागरिकांचे लक्ष वेधून घेतले.

अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजन

ही जनजागृती मोहीम घनकचरा व्यवस्थापन उपायुक्त संतोष वारुळे, परिमंडळ कार्यालय क्रमांक २ चे उपायुक्त अविनाश सकपाळ आणि महापालिका सहाय्यक आयुक्त  सुहास जाधव यांच्या मार्गदर्शनाखाली, तसेच वरिष्ठ आरोग्य निरीक्षक राम सोनवणे यांच्या नेतृत्वाखाली आयोजित करण्यात आली.

यावेळी आरोग्य निरीक्षक किरण जाधव, करण कुंभार, राजेश आहेर, गणेश साठे, गणेश चोंधे, लक्ष्मीकांत कुलकर्णी, दत्तात्रय दळवी, उमेश शिंदे, प्रमोद चव्हाण, निसार शेख, मोकादम वैजीनाथ गायकवाड, आण्णा ढावरे, अशोक कांबळे, Cummins India चे संपत खैरे, सोमनाथ वाले, अनिल घोडेकर, जनवाणीचे समीर अजगेकर, नीता नाईक, जगन्नाथ ढगे, Rotary District 3131 चे रोटेरियन किरण इंगळे, जनसेवक बाळासाहेब दांडेकर तसेच कीटक प्रतिबंधक विभागाचे अमोल हवालदार यांच्यासह सरस्वती विद्यामंदिरचे कोल्हे सर, सरतापे सर, ढेपे सर आणि शिक्षकवर्ग उपस्थित होते.

‘निरोगी परिसर आणि स्वच्छ पर्यावरण हीच खरी गणेशभक्ती’

या उपक्रमातून आरोग्यदायी नागरिक, डासमुक्त परिसर, स्वच्छ शहर आणि पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव यांचा संदेश देण्यात आला. नागरिकांनी प्रशासनाच्या आरोग्यविषयक सूचनांचे पालन करून डेंग्यू व इतर साथीच्या आजारांना प्रतिबंध करण्यासाठी सक्रिय सहभाग घ्यावा, तसेच गणेशोत्सव पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरा करून पुणे शहराच्या स्वच्छता व पर्यावरण संवर्धनात योगदान द्यावे, असे आवाहन करण्यात आले.

कोथरूड : गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी कोथरूड परिसरात अनोख्या उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. केळेवाडी येथील पुणे महापालिकेच्या कै. मामासाहेब मोहोळ शाळा तसेच जय भवानीनगर येथील यशवंतराव चव्हाण विद्यालयात दिवा प्रतिष्ठान आणि स्ट्रोक्स फाउंडेशन यांच्या वतीने विद्यार्थ्यांसाठी शाडूच्या मातीपासून गणपती मूर्ती बनविण्याची कार्यशाळा घेण्यात आली.

या कार्यशाळेला विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. विविध आकार, रूप आणि कल्पकतेचा वापर करत विद्यार्थ्यांनी स्वतःच्या हाताने गणेशमूर्ती साकारल्या. शाडूच्या मातीला आकार देताना विद्यार्थ्यांमध्ये मोठा उत्साह दिसून आला. बाप्पाची मूर्ती घडविण्याच्या प्रक्रियेतून विद्यार्थ्यांना पारंपरिक कलेचा अनुभव मिळण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचे महत्त्वही समजावून सांगण्यात आले.

यावेळी नगरसेवक तथा दिवा प्रतिष्ठानचे संस्थापक हर्षवर्धन मानकर यांनी विद्यार्थ्यांच्या कार्यशाळेत सहभागी होत त्यांच्याशी संवाद साधला. विद्यार्थ्यांनी तयार केलेल्या गणेशमूर्तींची पाहणी करून त्यांनी त्यांच्या कलाकौशल्याचे आणि कल्पकतेचे कौतुक केले. स्वतःच्या हाताने गणेशमूर्ती साकारताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर दिसणारा आनंद आणि उत्साह पाहून त्यांनी समाधान व्यक्त केले.

हर्षवर्धन मानकर म्हणाले, प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या कल्पकतेनुसार गणेशमूर्ती साकारली असून त्यांच्या कलागुणांचे मनापासून कौतुक आहे. गणेशोत्सव हा श्रद्धेचा उत्सव असला तरी तो पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरा करणे ही देखील आपली जबाबदारी आहे.”

ते पुढे म्हणाले, “दिवा प्रतिष्ठानच्या वतीने दरवर्षी अशा उपक्रमांचे आयोजन केले जाते. विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना आणि सर्जनशीलतेला व्यासपीठ देण्यासोबतच पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश त्यांच्या मनावर रुजविणे हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश आहे. लहान वयातच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाची सवय आणि जाणीव निर्माण झाली, तर त्याचा सकारात्मक परिणाम पुढील पिढीवर निश्चितपणे होईल.”

विद्यार्थ्यांनीही या उपक्रमाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत आपल्या कल्पकतेतून विविध आकर्षक गणेशमूर्ती तयार केल्या. त्यामुळे कार्यशाळेच्या ठिकाणी गणेशभक्ती, सर्जनशीलता आणि पर्यावरण संवर्धनाचा सुंदर संगम पाहायला मिळाला..

संघातर्फे विद्यार्थी आणि शिक्षक यांच्यासाठी वक्तृत्व स्पर्धा घेण्यात आली. स्पर्धेतील सादरीकरणांचे परीक्षण ज्येष्ठ शिक्षणतज्ज्ञ डॉ. अ. ल. देशमुख आणि डॉ. सुलभा विधाते यांनी केले. स्पर्धेत होमी भाभा गट (प्रथम क्रमांक),  डॉ. राधाकृष्णन गट (द्वितीय क्रमांक) आणि भास्कराचार्य तसेच रामानुजन गट (तृतीय क्रमांक विभागून) यांना पारितोषिके देण्यात आली. डॉ. देवळाणकर यांच्या हस्ते पारितोषिके प्रदान करण्यात आली.

संघाच्या वतीने सुरू करण्यात आलेल्या ऋणानुबंध आणि सर्वार्थ या दोन उपक्रमांच्या पोस्टर आणि पोर्टलचे प्रकाशनही यावेळी झाले. या उपक्रमांची माहिती स्मिता कुलकर्णी आणि श्रृती कुलकर्णी यांनी दिली.

डॉ. देवळाणकर म्हणाले, आपली ज्ञानपरंपरा नालंदा गुरुकुलाची आहे. जिथे देशातलेच नव्हे तर विदेशी विद्यार्थीही ज्ञानार्जनासाठी येत असत. ब्रिटिशांनी आपल्यावर मानसिक गुलामगिरी लादली. शिक्षकी पेशाचे अवमूल्यन केले. आपले ते सारे कनिष्ठ, दुय्यम हे बिंबवले. शिक्षकांची खिल्ली उडवली. त्यामुळे आपल्याकडे शिक्षक आणि शिक्षण दोन्ही व्यवस्थांवर विश्वास राहिला नाही. जगातील ४४ देशांत शिक्षकी पेशा हा व्हीव्हीआयपी या विभागात असताना, आपल्याकडे मात्र हे क्षेत्र सर्वांत बाधित झाले. महाराष्ट्राच्या १२ कोटी लोकसंख्येपैकी तब्बल ९ कोटी लोक या ना त्या पद्धतीने शिक्षणाशी निगडीत आहेत, ही वस्तुस्थिती लक्षात घेऊन, पुढच्या २५ वर्षांत कठोर आत्मपरीक्षण करून शिक्षण आणि शिक्षक हे दोन्ही घटक पुनर्वैभव कसे प्राप्त करतील, यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत. किमान पदवीपर्यंतचे शिक्षण विद्यार्थ्यांनी देशात पूर्ण केले पाहिजे. आधुनिक काळात कौशल्याधिष्ठित शिक्षणाची अपरिहार्यता ओळखून, तसे बदल आपल्या नव्या शैक्षणिक धोरणात करण्यात आले आहेत आणि कौशल्यशिक्षण केंद्रस्थानी आले आहे. या पार्श्वभूमीवर शिक्षकांनी मानसिकता बदलून आपल्या पेशाचा अभिमान बाळगला पाहिजे, असे प्रतिपादन त्यांनी केले.

निखिल लातूरकर यांनी कृत्रिम बुद्धीमत्तेचा आंधळा वापर न करता, पूरक वापर करण्याचा सल्ला दिला. नव्याचा ध्यास, नवे शिकण्याची जिज्ञासा आणि कालबाह्य घटकांचा त्याग, यांचा अवलंब करण्याविषयी रत्नदीप जोशी यांनी मार्गदर्शन केले. मंदार रेडे यांनी संघाच्या उपक्रमांची माहिती दिली. ब्राह्मण समाजाचे संघटन आणि प्रत्येक घटकाला प्रतिनिधित्व, यांना अग्रक्रम असल्याचे ते म्हणाले. केतकी कुलकर्णी, दिलीप कुलकर्णी, स्वाती बहुलेकर यांनीही मनोगत मांडले. निर्मल पंडित व गायत्री वैशंपायन यांनी सूत्रसंचालन केले.

चित्रपट किंवा वेब सिरीजमधून सातत्याने मुळशीचा संबंध गुन्हेगारीशी जोडला गेल्यास त्याचा परिणाम तालुक्यातील युवक, विद्यार्थी, व्यावसायिक तसेच कुटुंबांच्या सामाजिक संबंधांवर होऊ शकतो. त्यामुळे मुळशीची खरी ओळख, सांस्कृतिक वारसा आणि सामाजिक अस्मिता जपण्यासाठी लोकशाही आणि कायदेशीर मार्गाने लढा देण्याचा निर्णय समितीने घेतला आहे.

समितीने जिल्हाधिकाऱ्यांना दिलेल्या निवेदनात आगामी काळात प्रदर्शित होणाऱ्या कोणत्याही चित्रपट, वेब सिरीज किंवा व्यावसायिक कलाकृतीमध्ये ‘मुळशी’ या नावाचा नकारात्मक अथवा गुन्हेगारी पार्श्वभूमी दर्शविण्यासाठी वापर करण्यास विरोध दर्शविला आहे. अशा प्रकारच्या नावांना प्रशासनाने परवानगी देऊ नये, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

तसेच, मुळशी तालुक्याच्या हद्दीत चित्रपट, मालिका किंवा कोणत्याही व्यावसायिक चित्रीकरणापूर्वी ‘मुळशी बचाव समन्वय समिती’ची पूर्वपरवानगी आणि ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) घेणे बंधनकारक करण्यात यावे, अशीही मागणी निवेदनाद्वारे करण्यात आली आहे. चित्रीकरणामुळे तालुक्याच्या संस्कृती, परंपरा आणि सामाजिक प्रतिमेला धक्का पोहोचणार नाही, याची प्रशासनाने खात्री करावी, अशी भूमिका समितीने मांडली आहे.

जिल्हाधिकारी जितेंद्र डूडी हे पुणे जिल्ह्याचे प्रमुख प्रशासकीय अधिकारी असल्याने त्यांनी या विषयाची गांभीर्याने दखल घ्यावी, तसेच संबंधित विभाग आणि चित्रपट निर्मिती संस्थांना आवश्यक मार्गदर्शक सूचना द्याव्यात, अशी विनंती समितीने केली आहे.

‘मुळशीची ओळख गुन्हेगारीमुळे नव्हे, तर तिच्या समृद्ध इतिहास, संस्कृती आणि कर्तृत्वामुळे व्हावी,’ या भूमिकेतून मुळशी बचाव समन्वय समितीने हा लढा उभारला असून, प्रशासनाकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळण्याची अपेक्षा समितीने व्यक्त केली आहे.